Xã Vĩnh Lại được hình thành từ việc sáp nhập 3 đơn vị cũ: Xã Ứng Hòe, Xã Tân Hương, Xã Nghĩa An. thuộc địa bàn Huyện Ninh Giang, Hải Dương cũ trước đây, nay trở thành một phần quan trọng trong hệ thống hành chính mới sau cải cách.

Xã Vĩnh Lại là đơn vị hành chính cấp xã thuộc Thành phố Hải Phòng, được hình thành hoặc điều chỉnh trong đợt sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính quy mô lớn nhất Việt Nam năm 2025. Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội (ngày 12/6/2025, hiệu lực ngay) về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cả nước giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh/thành phố (28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương). Đồng thời, theo 34 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp cấp xã/phường (thông qua tháng 6/2025), cả nước giảm mạnh số lượng đơn vị cấp xã từ hơn 10.000 xuống còn khoảng 3.321 đơn vị (gồm xã, phường và đặc khu), nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Với quy mô dân số khoảng 38.963 người và diện tích 26.15 km², mật độ dân số của Xã Vĩnh Lại ở mức thấp đến trung bình (1.490 người/km²), không gian thoáng đãng, quỹ đất dồi dào phù hợp phát triển nông nghiệp, du lịch sinh thái hoặc khu dân cư mới.. Vị trí này giúp Xã Vĩnh Lại nằm trong khu vực có hệ thống giao thông kết nối tốt và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ.

Là một xã nông thôn hoặc vùng ven đô, Xã Vĩnh Lại có lợi thế về quỹ đất và không gian phát triển bền vững, kết hợp nông nghiệp với đô thị hóa. Đây là một trong 67 xã của Thành phố Hải Phòng. Trong tương lai,Xã Vĩnh Lại ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong kết nối trung tâm tỉnh/thành với các khu vực lân cận, góp phần vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và hạ tầng quốc gia.